(Doanh Nhân Thành Thị – Business.Cosmolife.vn) Trong bối cảnh trật tự thế giới dịch chuyển nhanh, Diễn đàn chuyên đề “Thời khắc Việt 2025” với chủ đề “Sức mạnh mềm Việt Nam: Lợi thế – Thách thức – Triển vọng”, diễn ra ngày 13/11/2025 tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế – Bệnh viện Quân y 175 (TP.HCM), đã trở thành một “phòng thí nghiệm ý tưởng” nơi giới học giả, chuyên gia, doanh nhân, nghệ sĩ và thế hệ trẻ cùng mổ xẻ câu hỏi: Việt Nam muốn được thế giới nhớ tới bằng điều gì trong 10–20 năm tới – và phải đầu tư vào đâu để biến sức hấp dẫn ấy thành sức mạnh phát triển quốc gia.

Dưới góc nhìn kinh tế – thương hiệu, đây không chỉ là một sự kiện học thuật, mà là bước dạo đầu cho một chương trình hành động dài hơi để Việt Nam nâng cấp “thương hiệu quốc gia” trong kỷ nguyên tri thức, công nghệ số và công nghiệp văn hóa.

Từ “tên một cuộc chiến” đến tầm nhìn sức mạnh mềm quốc gia

Diễn đàn Thời khắc Việt 2025 được Quỹ Hòa bình & Phát triển TP.HCM (HPDF) tổ chức sau thành công của Thời khắc Việt lần thứ nhất năm 2024, với định vị rõ ràng: duy trì một “format” đối thoại mở, nơi các quyết sách tầm vĩ mô được soi chiếu từ nhiều lăng kính – ngoại giao, kinh tế, văn hóa, truyền thông, khởi nghiệp sáng tạo.

Ngay phần khai mạc, bà Tôn Nữ Thị Ninh – Chủ tịch HPDF – đã “đặt khung” cho toàn bộ diễn đàn khi khẳng định Việt Nam “không chỉ là tên của một cuộc chiến, mà là tên của một đất nước, một dân tộc độc lập, tự do, khát vọng vươn lên và phát triển, vì phát triển và hạnh phúc”. Ở cấp độ thương hiệu quốc gia, đó là bước chuyển quan trọng: từ hình ảnh một dân tộc anh hùng thời chiến sang một quốc gia có thể kể câu chuyện phát triển, sáng tạo và hạnh phúc bằng ngôn ngữ của sức mạnh mềm.

Cấu trúc diễn đàn được thiết kế như một “đường dẫn” từ lý luận đến hành động: phiên toàn thể “Hiểu về sức mạnh mềm & điển hình quốc tế”; các phiên chuyên đề về ý nghĩa, tác dụng, tầm quan trọng của sức mạnh mềm với Việt Nam; những mũi nhọn chiến lược cần xác định; các chủ trương, biện pháp xây dựng và phát huy sức mạnh mềm; cùng những phiên đối thoại mở với doanh nhân, trí thức trẻ, Việt kiều và các gương mặt văn hóa – nghệ thuật đương đại.

Bà Tôn Nữ Thị Ninh – Chủ tịch Quỹ Hòa bình & Phát triển TP.HCM (HPDF) phát biểu

Ở phiên toàn thể, Nguyên Đại sứ Nhật Bản Kunio Takahashi giới thiệu hành trình khái niệm “soft power” từ Joseph Nye tới bối cảnh toàn cầu hôm nay, đồng thời phân tích trường hợp Nhật Bản với sức hấp dẫn đến từ anime, manga và văn hóa đại chúng – những “cánh cửa mềm” đưa công chúng quốc tế đến gần đất nước mặt trời mọc hơn bất kỳ ấn phẩm quảng bá chính thống nào.

Từ đó, câu hỏi được đặt ra cho Việt Nam: đâu là “ngôn ngữ mềm” dễ chạm vào trái tim thế giới nhất – ẩm thực, âm nhạc, phim ảnh, áo dài, hay câu chuyện về bản lĩnh vượt khó của người Việt?

Ở một góc nhìn khác, chuyên gia Sam Korsmoe phân tích sức mạnh mềm Hoa Kỳ không chỉ đến từ viện trợ, chính sách đối ngoại, mà còn từ điện ảnh Hollywood, các giải thể thao chuyên nghiệp, Thung lũng Silicon và ngành công nghệ, cùng hệ sinh thái truyền thông – giải trí toàn cầu.

Câu chuyện này đặc biệt đáng lưu ý khi Việt Nam đang trỗi dậy như một “hub” gia công công nghệ và trung tâm sản xuất mới của khu vực: nếu chỉ dừng lại ở vai trò nhà máy, Việt Nam chỉ sở hữu “sức mạnh cứng” của công nghiệp; còn muốn bước vào câu lạc bộ những quốc gia có sức hấp dẫn lâu dài, chúng ta phải kể được câu chuyện tri thức, sáng tạo, và giá trị Việt Nam đóng góp cho thế giới.

Sức mạnh mềm nhìn từ tri thức, công nghệ và công nghiệp văn hóa

Một điểm nhấn quan trọng của Diễn đàn Thời khắc Việt 2025 là cách các diễn giả kết nối sức mạnh mềm với các chỉ số rất “cứng” của nền kinh tế tri thức: quy mô công nghiệp văn hóa, tốc độ phát triển kinh tế số, năng lực R&D, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.

Theo các nghiên cứu gần đây, khu vực công nghiệp văn hóa và các ngành sản phẩm văn hóa, nghệ thuật đã đóng góp khoảng 3,6% GDP của Việt Nam vào năm 2018, với xu hướng tăng dần cả về tỷ trọng kinh tế lẫn lao động. Trong khi đó, kinh tế internet của Việt Nam dự kiến đạt khoảng 36 tỉ USD năm 2024, tăng 16% so với năm trước, với thương mại điện tử và du lịch trực tuyến là hai động lực chính. Riêng mua sắm trực tuyến, người tiêu dùng Việt đã chi khoảng 16 tỉ USD trong năm 2024 trên các nền tảng như Shopee, TikTok Shop, Lazada, đưa Việt Nam vào nhóm ba thị trường thương mại điện tử lớn nhất Đông Nam Á.

Song song, ngành ICT Việt Nam năm 2024 đạt doanh thu ước tính 4,24 triệu tỉ đồng (tương đương hơn 166 tỉ USD), đóng góp gần 989 nghìn tỉ đồng vào GDP – khoảng trên 11% – và tăng trưởng hai chữ số so với năm 2023. Đây là những con số cho thấy “nền tảng cứng” cho sức mạnh mềm đang hình thành: không chỉ là văn hóa – nghệ thuật theo nghĩa truyền thống, mà là toàn bộ hệ sinh thái số, nơi nội dung Việt, dịch vụ Việt, nền tảng Việt có cơ hội chạm tới hàng trăm triệu người tiêu dùng trong và ngoài nước.

Tuy nhiên, PGS.TS Phan Thanh Bình lưu ý: sức mạnh mềm, xét đến cùng, là “niềm tin Việt – trí tuệ Việt – bản lĩnh Việt”, với nguồn lực trung tâm là con người Việt Nam ở trong và ngoài nước, và được biểu hiện dưới dạng vốn tri thức, sáng tạo, niềm tin và kết nối toàn cầu.

Đây là điểm nút then chốt: nếu không đầu tư bài bản cho giáo dục, R&D và nguồn nhân lực chất lượng cao, Việt Nam rất khó chuyển từ “nhà máy thế giới” sang “nguồn ý tưởng và giải pháp” cho thế giới.

Trên thực tế, chi cho nghiên cứu và phát triển (R&D) của Việt Nam hiện mới quanh mức 0,4% GDP năm 2023 – thấp hơn đáng kể so với mức trung bình toàn cầu 2,3% và các nước trong khu vực như Trung Quốc, Singapore hay Malaysia. Trong khi đó, hệ sinh thái khởi nghiệp đã có khoảng 3.800 startup hoạt động, với một số kỳ lân như MoMo, Sky Mavis và làn sóng mạnh mẽ trong lĩnh vực AI, đưa Việt Nam lên vị trí thứ hai Đông Nam Á về tỷ lệ startup AI. Bài toán đặt ra là: làm sao kết nối được những “điểm sáng” đó với một chiến lược sức mạnh mềm quốc gia có chủ đích, thay vì để chúng phát triển rời rạc.

Ở góc nhìn chính sách, ông Nguyễn Văn Thuật – Phó Cục trưởng Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại (Bộ VHTTDL) – nhấn mạnh sức mạnh mềm của quốc gia là “năng lực tạo ra ảnh hưởng thông qua sức hấp dẫn về văn hóa, hệ giá trị và niềm tin, chứ không phải bằng ép buộc hay sức mạnh vật chất”. Với Việt Nam, sức hấp dẫn ấy bắt nguồn từ truyền thống yêu nước, nghĩa tình, tinh thần hòa hiếu, cần cù, sáng tạo – được định hướng bởi tư tưởng “văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi” trong đường lối của Đảng và Nhà nước.

Ông Nguyễn Văn Thuật – Phó Cục trưởng Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại (Bộ VHTTDL) phát biểu

Nếu nhìn dưới lăng kính thương hiệu, đó chính là “giá trị cốt lõi” mà mọi chiến lược quảng bá hình ảnh Việt Nam – từ ngoại giao văn hóa, xúc tiến đầu tư, du lịch, đến marketing điểm đến và sản phẩm – cần cùng nhấn mạnh, thay vì chỉ chạy theo những câu khẩu hiệu nhất thời.

Để nhìn rõ hơn mối liên hệ giữa tri thức, công nghệ, công nghiệp văn hóa và sức mạnh mềm, có thể hình dung một bức tranh tổng thể với ba trụ chính đang định hình “năng lực hấp dẫn” mới của Việt Nam.

Thứ nhất, ở lĩnh vực tri thức – R&D – nhân lực, mức chi cho nghiên cứu và phát triển hiện vào khoảng 0,4% GDP (2023), đưa Việt Nam vào nhóm giữa thế giới về chỉ số đổi mới. Con số này cho thấy nhu cầu cấp thiết phải tăng đầu tư cho giáo dục sáng tạo và hệ sinh thái tri thức nếu Việt Nam muốn xây dựng sức mạnh mềm dựa trên ý tưởng, giải pháp và năng lực sáng tạo nội sinh.

Thứ hai, ở lĩnh vực công nghệ số và kinh tế internet, quy mô kinh tế số ước đạt 36 tỉ USD năm 2024, thương mại điện tử chạm mốc 22 tỉ USD GMV và người tiêu dùng chi khoảng 16 tỉ USD cho mua sắm trực tuyến. Hệ hạ tầng số ấy đang trở thành “đường cao tốc” để nội dung, dịch vụ và câu chuyện Việt lan tỏa ra khu vực và thế giới.

Thứ ba, trong công nghiệp văn hóa và xuất khẩu văn hóa, các ngành sản phẩm văn hóa – nghệ thuật đã đóng góp khoảng 3,6% GDP và lực lượng lao động tăng đều qua các năm, chứng minh văn hóa, nghệ thuật và lối sống Việt là “nguyên liệu thô” giàu tiềm năng để tạo nên các sản phẩm mang giá trị biểu tượng, gia tăng sức hấp dẫn quốc gia.

Từ bức tranh này, thông điệp xuyên suốt của Thời khắc Việt 2025 hiện lên rất rõ: sức mạnh mềm không chỉ là sân khấu, áo dài hay một vài chiến dịch quảng bá, mà là câu chuyện dài hạn về cấu trúc kinh tế, chất lượng thể chế và chiến lược đầu tư vào con người – nền tảng quyết định để Việt Nam bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng giá trị và bản sắc trên bản đồ thế giới.

Lợi thế, thách thức và “thời khắc” của thương hiệu Việt

Nếu coi sức mạnh mềm là “công suất hấp dẫn” của một quốc gia, Diễn đàn Thời khắc Việt 2025 đã cố gắng chỉ ra cả lợi thế bẩm sinh lẫn những thách thức phải đối diện của Việt Nam trên bản đồ sức mạnh mềm thế giới.

Từ góc độ chính trị – đối ngoại, bà Lê Thị Hồng Vân – Cục trưởng Cục Ngoại vụ & Ngoại giao văn hóa, Bộ Ngoại giao – nhìn nhận thế giới đang bước vào một trật tự đa cực mới, nơi vị thế của mỗi quốc gia không chỉ được đo bằng GDP hay sức mạnh quân sự, mà còn bằng khả năng kể một câu chuyện hấp dẫn về bản sắc, giá trị và đóng góp của mình cho cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh đó, bà đánh giá việc phát huy sức mạnh mềm để gia tăng sức mạnh tổng hợp quốc gia là “vừa chiến lược, vừa cấp bách”, đòi hỏi sự tham gia của doanh nghiệp, nghệ sĩ, trí thức, truyền thông và từng công dân.

Bà Lê Thị Hồng Vân – Cục trưởng Cục Ngoại vụ & Ngoại giao văn hóa, Bộ Ngoại giao phát biểu

Lợi thế thứ nhất của Việt Nam nằm ở tài sản lịch sử – văn hóa – con người. Từ “truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết, giá trị nhân văn, hòa hiếu” cho đến kho tàng di sản vật thể và phi vật thể phong phú, đó là những “mỏ vàng mềm” nếu biết khai thác sẽ tạo nên một hình ảnh Việt Nam vừa khác biệt, vừa đáng tin cậy trong mắt bạn bè quốc tế.

Ở phiên chuyên đề về “mũi nhọn sức mạnh mềm”, TS Nguyễn Mạnh Hùng gợi ý nhìn thế kỷ 21 như “thời đại của trí tuệ, sáng tạo và giá trị tinh thần”, nơi sức mạnh mềm trở thành nền tảng phát triển bền vững, và Việt Nam có thể bứt lên nếu biết biến di sản thành lợi thế cạnh tranh mới.

Ngành xuất bản, theo ông, là “trái tim của công nghiệp văn hóa”, nơi mỗi cuốn sách hay trở thành một “đại sứ tri thức” góp phần kể câu chuyện Việt Nam với thế giới bằng ngôn ngữ của ý tưởng.

Từ lăng kính mỹ thuật và thời trang, nhà thiết kế Sĩ Hoàng (qua phần tham luận được trích dẫn trong tài liệu hội thảo) nhìn áo dài như một dạng “ngoại giao không lời”: mỗi buổi trình diễn áo dài ở Tokyo, Seoul, Paris hay Washington DC không chỉ là show thời trang, mà là cách Việt Nam gửi tới thế giới thông điệp về hòa bình, sự duyên dáng và niềm tự hào bản sắc.

Khi cái đẹp được làm mới mà vẫn giữ cội nguồn, “mỗi người Việt chính là một đại sứ văn hóa”, biến sức mạnh mềm thành “sức mạnh lan tỏa”.

Lợi thế thứ hai đến từ hệ sinh thái công nghệ đang tăng tốc. Với gần 74.000 doanh nghiệp công nghệ số cuối năm 2024, doanh thu toàn ngành đạt khoảng 158 tỉ USD, tăng trên 10% so với năm trước; cùng với đó là vị thế mới của Việt Nam trong bản đồ startup và AI của khu vực. Đây là “hạ tầng mềm” để những sản phẩm, nội dung và nền tảng thương hiệu Việt đi xa hơn. Khi một MV nhạc Việt, một trò chơi điện tử do startup Việt phát triển, hay một nền tảng edtech “Make in Vietnam” được người dùng toàn cầu đón nhận, đó là lúc sức mạnh mềm gắn trực tiếp với doanh thu, việc làm và năng lực cạnh tranh kinh tế.

Tuy nhiên, như nhiều diễn giả chỉ ra, thách thức với Việt Nam là sự phân mảnh và thiếu chiến lược tổng thể. Các mảnh ghép – từ du lịch, ẩm thực, áo dài, phim ảnh, âm nhạc, startup công nghệ, cộng đồng Việt kiều – vẫn đang tỏa sáng chủ yếu nhờ nỗ lực cá nhân hoặc tổ chức đơn lẻ, chưa được kết nối thành một hệ sinh thái sức mạnh mềm có mục tiêu đo lường rõ ràng.

Chính vì thế, câu chuyện “chủ trương, biện pháp” trong phiên chuyên đề 2b đóng vai trò như phần “chiến lược hành động” của diễn đàn. Ở đó, các gợi ý nổi bật gồm: Xác định rõ sức mạnh mềm là một hợp phần trong chiến lược thương hiệu quốc gia, gắn với mục tiêu đến 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao; Thiết kế cơ chế điều phối liên ngành giữa ngoại giao, văn hóa, du lịch, thông tin – truyền thông, giáo dục và khoa học công nghệ, để mọi chính sách lớn đều có “lăng kính sức mạnh mềm”; Khuyến khích mô hình đối tác công – tư trong phát triển các dự án văn hóa, sáng tạo số, với doanh nghiệp tư nhân đóng vai trò “đầu tàu đổi mới” và Nhà nước là “nhà thiết kế luật chơi”.

Một trong những điểm thú vị của Thời khắc Việt 2025 là cách diễn đàn chủ động đưa doanh nghiệp và người kể chuyện sáng tạo vào trung tâm đối thoại. Phiên toàn thể do MC Thùy Minh – Vietcetera điều phối, với các góc nhìn kinh tế – kinh doanh của bà Huỳnh Thị Xuân Liên (PNJ, Thời trang CAO), góc nhìn nguồn nhân lực của bà Đỗ Thùy Dương (The Map) và góc nhìn kết nối cộng đồng của ông Trần Quốc Khánh (VietSuccess).

Brown Bag Session quy tụ các doanh nhân, chuyên gia Việt kiều từ nhiều trung tâm tài chính – công nghệ thế giới, cùng chia sẻ cách họ “định vị thương hiệu Việt” trong công việc và cuộc sống hằng ngày.

Buổi trò chuyện với ca sĩ Đức Phúc và nhóm DTAP lại cho thấy sức mạnh mềm không còn là khái niệm xa lạ mà hiện hữu trong từng ca khúc, chiến dịch âm nhạc và phong cách sáng tạo của nghệ sĩ trẻ.

Ở góc độ không gian, việc lựa chọn Bệnh viện Quân y 175 – một thiết chế quốc phòng – làm nơi tổ chức diễn đàn, đồng thời kết hợp tham quan cơ sở vật chất hiện đại của bệnh viện, cũng là một “tuyên ngôn mềm”: sức mạnh của một quốc gia không chỉ nằm ở năng lực quân sự, mà còn ở khả năng bảo vệ và chăm sóc sức khỏe con người bằng khoa học công nghệ và tinh thần nhân văn.

Ở cuối ngày thảo luận, điều còn đọng lại không chỉ là những khái niệm mới hay các slide trình chiếu số liệu, mà là một cảm nhận rất cụ thể: “Thời khắc Việt” không phải là một khẩu hiệu, mà là một khoảng thời gian hữu hạn để Việt Nam ra quyết định. Hoặc chúng ta chủ động đầu tư và thiết kế chiến lược sức mạnh mềm, gắn tri thức – công nghệ – công nghiệp văn hóa vào trục phát triển trung tâm; hoặc sẽ tiếp tục phụ thuộc vào mô hình tăng trưởng dựa trên chi phí thấp, gia công và tài nguyên.

Trong một thế giới mà “cái đẹp biết chạm vào trái tim” được đo bằng lượt xem, lượt chia sẻ, doanh thu phòng vé, dòng vốn đầu tư và mức độ tin cậy dành cho thương hiệu quốc gia, câu hỏi lớn của Thời khắc Việt 2025 có thể tóm lại rất ngắn gọn: Việt Nam muốn được thế giới yêu mến và tôn trọng vì điều gì – và chúng ta sẵn sàng đầu tư gì cho câu trả lời ấy?

Diễn đàn chỉ diễn ra trong một ngày, nhưng nếu những gợi ý về chính sách, mô hình hợp tác công – tư, cùng tinh thần “đối thoại đa chiều, lắng nghe cộng đồng” tiếp tục được nuôi dưỡng, rất có thể “Thời khắc Việt” sẽ không chỉ là tên một sự kiện, mà trở thành một chương trong câu chuyện sức mạnh mềm Việt Nam trên bản đồ cạnh tranh toàn cầu.