(Doanh Nhân Thành Thị – Business.Cosmolife.vn) Từ những gian bếp nghề nghiệp, cộng đồng đầu bếp Việt đang từng bước bước vào không gian chiến lược của du lịch và kinh tế sáng tạo. Năm 2025 đánh dấu giai đoạn chuẩn hóa nội lực, còn 2026 mở ra tham vọng đưa ẩm thực Việt trở thành tài sản mềm có khả năng định vị điểm đến và tạo giá trị kinh tế dài hạn. Câu chuyện phía sau những huy chương, lễ hội và kế hoạch mở rộng của Hội Đầu bếp Chuyên nghiệp Sài Gòn (SPC) không chỉ là thành tích nghề, mà là tín hiệu về một chu kỳ tăng trưởng mới của ẩm thực trong bản đồ du lịch toàn cầu.

Ẩm thực không chỉ để thưởng thức, mà để định vị quốc gia

Trong bức tranh tái cấu trúc của ngành du lịch Việt Nam sau đại dịch, ẩm thực đang nổi lên như một trụ cột chiến lược mới, không còn là yếu tố phụ trợ cho hành trình trải nghiệm, mà dần trở thành “điểm đến” tự thân. Giữa làn sóng đó, Lễ tổng kết và khen thưởng hoạt động năm 2025, đồng thời công bố định hướng phát triển năm 2026 của Hội Đầu bếp Chuyên nghiệp Sài Gòn (SPC) thuộc Hiệp hội Du lịch TP.HCM, không đơn thuần là một sự kiện nội bộ nghề nghiệp. Đó là dấu mốc cho thấy cộng đồng đầu bếp Việt Nam đang chuyển mình, từ những người làm nghề trong gian bếp sang vai trò chủ động kiến tạo giá trị cho du lịch, văn hóa và thương hiệu quốc gia.

Không khí của buổi lễ phản ánh khá rõ tinh thần mà SPC đang theo đuổi: bền bỉ, chuyên nghiệp và hướng đến chuẩn mực quốc tế. Tại đây, những con số thành tích được nhắc đến không phải để phô diễn, mà để chứng minh rằng năng lực hội nhập của đầu bếp Việt đã vượt khỏi giai đoạn “tham gia cho biết”, bước sang giai đoạn cạnh tranh thực chất trên các đấu trường toàn cầu.

Phát biểu tại sự kiện, bà Nguyễn Thị Khánh, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch TP.HCM, nhấn mạnh năm 2025 là giai đoạn then chốt trong việc củng cố tổ chức, chuẩn hóa đào tạo và mở rộng hoạt động chuyên môn của SPC. Theo bà, việc đầu bếp Việt liên tục hiện diện và đạt thành tích cao tại các cuộc thi quốc tế không chỉ là niềm tự hào nghề nghiệp, mà còn là chỉ dấu cho thấy ẩm thực Việt đang từng bước trở thành một “ngôn ngữ mềm” có khả năng giao tiếp hiệu quả với du khách toàn cầu.

2025: Chuẩn hóa nội lực, khẳng định vị thế

Nếu phải chọn một cụm từ để khái quát năm 2025 của SPC, đó có lẽ là “chuẩn hóa”. Chuẩn hóa tổ chức, chuẩn hóa đào tạo và chuẩn hóa cách tiếp cận quốc tế. Bảy câu lạc bộ chuyên môn trực thuộc, từ bếp Âu, bếp bánh, bếp trẻ đến ẩm thực Việt, bếp chay và điêu khắc rau củ, không chỉ duy trì hoạt động thường xuyên, mà còn đóng vai trò như những “lò luyện nghề” đúng nghĩa, nơi hội viên được rèn tay nghề, tư duy và bản lĩnh thi đấu.

Thành quả nổi bật nhất là việc các đầu bếp thuộc SPC giành tổng cộng 165 huy chương tại các cuộc thi ẩm thực quốc tế trong năm qua, trải dài từ Singapore, Philippines, Malaysia đến Thái Lan và Trung Quốc. Đặc biệt, đội tuyển Việt Nam do SPC đại diện đã vượt qua vòng bán kết và giành quyền tham dự chung kết tại Vương quốc Anh vào tháng 5/2026, một cột mốc mang tính biểu tượng cho năng lực hội nhập ngày càng rõ nét của đầu bếp Việt.

Song song với thi đấu, SPC còn tích cực tham gia tổ chức và đồng hành cùng các lễ hội ẩm thực quy mô lớn như Lễ hội Bánh mì, Lễ hội Sợi gạo hay Lễ hội Cua tại Cà Mau. Những sự kiện này không chỉ tạo sân chơi nghề nghiệp, mà còn góp phần định hình ẩm thực bản địa như một sản phẩm du lịch có giá trị gia tăng cao, nơi món ăn, câu chuyện văn hóa và trải nghiệm du khách hòa quyện thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh.

Ở góc độ đào tạo, SPC tiếp tục coi đây là nền tảng cho phát triển bền vững. Thông qua hợp tác với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, tiêu biểu là Trường Cao đẳng Du lịch Sài Gòn, Hội không chỉ tham gia chấm thi tay nghề, mà còn triển khai các chương trình đào tạo từ sơ cấp đến nâng cao, nhiều lớp chuyên đề miễn phí và các khóa về quản lý, vận hành bếp theo chuẩn quốc tế. Cách tiếp cận này cho thấy SPC không dừng ở việc “làm giỏi món ăn”, mà hướng đến hình mẫu đầu bếp toàn diện, vừa vững kỹ thuật, vừa hiểu quản trị và thị trường.

2026: Mở rộng không gian, nâng tầm thương hiệu ẩm thực Việt

Bước sang năm 2026, SPC đặt mục tiêu mở rộng quy mô hoạt động cả về địa lý lẫn chiều sâu chiến lược. Việc sáp nhập với Hội Đầu bếp Bình Dương và Vũng Tàu dự kiến sẽ nâng số hội viên hoạt động thường xuyên lên khoảng 800 đầu bếp, tạo nền tảng cho những chương trình chuyên môn quy mô lớn hơn, có tính lan tỏa quốc gia.

Một trong những định hướng đáng chú ý là chương trình công nhận và vinh danh nghệ nhân trong lĩnh vực ẩm thực. Theo ông Kao Siêu Lực, Chủ tịch Hiệp hội Bánh mì quốc tế khu vực Đông Nam Á, việc xây dựng hệ thống danh hiệu nghệ nhân không chỉ mang ý nghĩa tri ân, mà còn là giải pháp căn cơ để bảo tồn và phát huy giá trị ẩm thực truyền thống trong bối cảnh toàn cầu hóa. Khi danh xưng “nghệ nhân” được chuẩn hóa, nghề bếp sẽ có thêm một tầng giá trị, từ lao động kỹ thuật sang di sản văn hóa sống.

Bên cạnh đó, SPC cũng lên kế hoạch tổ chức một lễ hội ẩm thực quốc tế với sự tham gia của các đầu bếp danh tiếng trên thế giới. Không chỉ dừng ở trình diễn và giao lưu, chương trình này được kỳ vọng trở thành nền tảng kết nối giữa ẩm thực, du lịch và sáng tạo đương đại, nơi ẩm thực Việt được đặt trong đối thoại trực tiếp với các nền ẩm thực lớn.

Ông Phạm Sơn Vương, Chủ tịch Hội Đầu bếp Chuyên nghiệp Sài Gòn, nhìn nhận thẳng thắn rằng ẩm thực đang trở thành một động lực mới của du lịch địa phương. Tuy nhiên, để động lực này vận hành bền vững, cần một hệ sinh thái đồng bộ, từ chuẩn hóa chất lượng món ăn, bảo đảm an toàn thực phẩm đến sự đồng hành của doanh nghiệp cung ứng nguyên liệu và các đối tác chiến lược. “Không ai có thể đi xa một mình, kể cả đầu bếp,” ông Vương nhấn mạnh.

Ông Phạm Sơn Vương, Chủ tịch Hội Đầu bếp Chuyên nghiệp Sài Gòn phát biểu

Nhìn từ góc độ kinh tế, hành trình của SPC cho thấy một bài học đáng chú ý: khi được tổ chức bài bản và định vị đúng vai trò, một cộng đồng nghề nghiệp có thể trở thành tác nhân chiến lược trong phát triển ngành. Ẩm thực, trong trường hợp này, không chỉ tạo doanh thu trực tiếp, mà còn góp phần nâng cao hình ảnh điểm đến, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách.

Từ những gian bếp thầm lặng, các đầu bếp SPC đang từng bước bước ra không gian công cộng của chiến lược du lịch quốc gia. Khi món ăn trở thành câu chuyện, và người đầu bếp trở thành sứ giả văn hóa, hành trình đưa ẩm thực Việt vươn ra thế giới không còn là khẩu hiệu, mà là một tiến trình được xây dựng bằng nội lực, kỷ luật và tầm nhìn dài hạn.

Ẩm thực – du lịch 2026: Từ trải nghiệm phụ trợ sang trụ cột tăng trưởng

Năm 2026 được dự báo là thời điểm ẩm thực Việt Nam bước vào giai đoạn tái định vị giá trị kinh tế, khi du lịch phục hồi hoàn toàn và cạnh tranh điểm đến trong khu vực Đông Nam Á ngày càng gay gắt. Trong bức tranh đó, ẩm thực không còn dừng ở vai trò “đi kèm”, mà trở thành yếu tố quyết định khả năng chi tiêu, thời gian lưu trú và mức độ quay lại của du khách.

Theo các xu hướng thị trường du lịch khu vực, du lịch gắn với ẩm thực (culinary tourism) đang tăng trưởng nhanh hơn mức trung bình của ngành du lịch nói chung. Việt Nam, với lợi thế về đa dạng nguyên liệu, bản sắc vùng miền và chi phí cạnh tranh, được đánh giá là một trong những thị trường có dư địa tăng trưởng lớn nhất nếu giải quyết được bài toán chuẩn hóa chất lượng và kể chuyện ẩm thực một cách hệ thống.

Những tín hiệu thị trường nổi bật cho giai đoạn 2026:

• Gia tăng chi tiêu cho trải nghiệm ẩm thực: Du khách quốc tế đến Việt Nam có xu hướng dành tỷ trọng ngân sách ngày càng lớn cho ăn uống, đặc biệt là các trải nghiệm bản địa được “nâng cấp” về không gian, câu chuyện và tiêu chuẩn dịch vụ.
• Chuẩn hóa nghề bếp theo chuẩn quốc tế: Nhu cầu về đầu bếp được đào tạo bài bản, có chứng chỉ nghề và khả năng vận hành bếp theo tiêu chuẩn quốc tế trở thành điều kiện tiên quyết để ẩm thực Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị du lịch cao cấp.
• Ẩm thực địa phương trở thành tài sản điểm đến: Các lễ hội ẩm thực, đặc sản vùng miền và danh xưng nghệ nhân nghề bếp ngày càng được xem là công cụ định vị thương hiệu địa phương, tương tự cách nhiều quốc gia trong khu vực đã làm với street food và fine dining bản địa.
• Gia tăng vai trò của cộng đồng nghề nghiệp: Những tổ chức nghề như hội đầu bếp, hiệp hội ngành hàng đang nổi lên như “bộ điều phối mềm”, kết nối đào tạo – thi đấu – lễ hội – truyền thông, thay vì chỉ hoạt động đơn lẻ.

Rủi ro và thách thức chính: Bên cạnh cơ hội, thị trường cũng đối mặt với áp lực chi phí nguyên liệu, yêu cầu cao về an toàn thực phẩm, thiếu hụt hạ tầng đào tạo và không gian thực hành ổn định. Việc phụ thuộc nhiều vào tài trợ và nguồn lực xã hội hóa khiến không ít sáng kiến khó mở rộng quy mô nếu thiếu cơ chế hỗ trợ dài hạn.

Triển vọng: Nếu giải quyết được các điểm nghẽn về chuẩn hóa nghề, liên kết công – tư và kể chuyện thương hiệu quốc gia cho ẩm thực, Việt Nam có khả năng chuyển ẩm thực từ giá trị văn hóa cảm tính sang tài sản kinh tế có thể định vị, đo lường và xuất khẩu. Trong kịch bản tích cực, ẩm thực sẽ trở thành một trong những động lực tăng trưởng bền vững nhất của du lịch Việt Nam giai đoạn hậu 2026.