(Doanh Nhân Thành Thị – Business.Cosmolife.vn) Chuyển đổi số đang mở ra “đường cao tốc” mới cho ngành thực phẩm Việt Nam – nơi thương hiệu, công nghệ và đổi mới sáng tạo hội tụ, đưa sản phẩm Việt vươn tầm thế giới. Từ chiến lược Gian hàng Quốc gia trên Alibaba.com, hệ sinh thái xúc tiến thương mại số đến những doanh nghiệp tiên phong như Nam Việt F&B, V.KAUS hay Zonone, hành trình số hóa đã và đang tạo nên sức bật chưa từng có cho thương hiệu thực phẩm Việt trên thị trường quốc tế.

Sức bật mới từ hệ sinh thái thương mại số

Ngày 12/11/2025, tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn SECC TP.HCM, Hội nghị Quốc tế “Thương hiệu Thực phẩm Việt Nam – Bứt phá từ xúc tiến thương mại số” do Cục Xúc tiến thương mại (Vietrade) – Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp cùng Alibaba.com Việt Nam và các đơn vị liên quan, đã quy tụ hơn 500 đại biểu trong và ngoài nước. Đây là sự kiện trọng điểm thuộc Chương trình Thương hiệu Quốc gia Việt Nam 2025, nhấn mạnh vai trò của công nghệ và đổi mới sáng tạo trong nâng tầm giá trị ngành thực phẩm Việt.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng khẳng định: “Chuyển đổi số không chỉ là xu thế mà là yêu cầu sống còn của doanh nghiệp Việt. Trong đó, xúc tiến thương mại số là đòn bẩy để sản phẩm Việt Nam đi nhanh, đi xa hơn, bền vững hơn.”

Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng phát biểu

Ngành công nghiệp thực phẩm Việt Nam đạt quy mô khoảng 79,2 tỷ USD năm 2024, tăng trưởng trung bình 7–10%/năm, đưa Việt Nam vào top 10 quốc gia xuất khẩu thực phẩm hàng đầu thế giới. Trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động, việc số hóa hệ sinh thái xúc tiến thương mại trở thành nhiệm vụ trọng tâm – từ truy xuất nguồn gốc, bản đồ xúc tiến thương mại, hệ thống e-learning Vietrade Edu đến Gian hàng Quốc gia Việt Nam trên Alibaba.com – đang định hình lại cách doanh nghiệp Việt tiếp cận thị trường quốc tế.

Alibaba.com và cuộc cách mạng xuất khẩu B2B

Trong phần trình bày tại Food Forum 2025, ông Young Liu – Giám đốc Quốc gia Alibaba.com Việt Nam – cho thấy bức tranh toàn cầu đầy cơ hội: Thương mại điện tử B2B tiếp tục tăng trưởng 14,5%/năm, đạt quy mô 36 nghìn tỷ USD vào năm 2026; Trong khi WTO dự báo thương mại hàng hóa toàn cầu năm 2025 chỉ tăng 2,4%, ASEAN nổi lên như một trung tâm thương mại năng động nhất thế giới.

Ông Young Liu, Giám đốc Quốc gia Alibaba.com Việt Nam phát biểu

Với hơn 50 triệu người mua B2B hoạt động tích cực trên toàn cầu, ngành thựcÔphẩm và đồ uống (F&B) đang là một trong những nhóm sản phẩm tăng trưởng nhanh nhất trên Alibaba.com. Chỉ riêng quý III/2025, các mặt hàng Made-in-Vietnam ghi nhận mức tăng tìm kiếm trên 100%, đặc biệt tại Mỹ, Ấn Độ, Canada, EU và Nhật Bản.

Sự bùng nổ này đến từ sự dịch chuyển cấu trúc nguồn cung toàn cầu, khi các nhà mua hàng quốc tế tìm kiếm khu vực cung ứng có chi phí cạnh tranh, chính sách thương mại thân thiện và chuỗi logistics linh hoạt. Việt Nam, nhờ vị thế địa kinh tế trong ASEAN và chiến lược mở cửa thương mại, đang trở thành “bến đỗ mới” của chuỗi cung ứng F&B thế giới.

Alibaba.com hiện hỗ trợ doanh nghiệp Việt thông qua các công cụ Smart Assistant (AI), Trade Assurance, và sáng kiến Guarantee Package, giúp tự động hóa quản lý gian hàng, tăng lượt tiếp cận người mua tới 95% và tỷ lệ phản hồi RFQ tới 36%. Đặc biệt, “Gian hàng Quốc gia Việt Nam” (Vietnam Pavilion) – ra mắt từ năm 2023 dưới sự bảo trợ của Bộ Công Thương – đã trở thành “mặt tiền thương hiệu” cho hàng nghìn sản phẩm Việt, kết nối trực tiếp đến hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Đổi mới sáng tạo: nền tảng bứt phá giá trị ngành F&B

Từ góc nhìn khoa học – công nghệ, ông Nguyễn Việt An, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ đổi mới sáng tạo (ISC) – Bộ Khoa học & Công nghệ, nhấn mạnh: “Công nghệ chính là nền móng cho một hệ sinh thái xúc tiến xuất khẩu trực tuyến hiện đại. Nếu không đổi mới toàn chuỗi giá trị – từ sản xuất, chế biến đến phân phối – chúng ta sẽ mãi chỉ là nhà gia công trong chuỗi giá trị toàn cầu.”

Theo ông An, thương mại điện tử xuyên biên giới (cross-border e-commerce) là “đường cao tốc mới” cho xuất khẩu nông sản và thực phẩm Việt Nam. Năm 2023, giá trị xuất khẩu trực tuyến của Việt Nam đạt 3,5 tỷ USD, dự kiến vượt 12 tỷ USD vào năm 2027. Các sản phẩm Việt Nam trên Amazon đã tăng hơn 300% trong 5 năm, minh chứng cho sức bật của mô hình “Online-first Export” – doanh nghiệp ưu tiên kênh số, vận hành theo tiêu chuẩn quốc tế.

Tuy nhiên, đổi mới sáng tạo trong ngành thực phẩm vẫn đối diện nhiều thách thức: từ chuỗi cung ứng nhỏ lẻ, thiếu truy xuất số hóa, đến hạn chế trong năng lực logistics lạnh và kỹ năng số của doanh nghiệp SME. Vì vậy, ISC đề xuất chiến lược “Vietnam Digital Food Passport” – xây dựng hồ sơ số cho từng sản phẩm, tích hợp mã định danh vùng trồng, chứng nhận chất lượng, blockchain và IoT. Đây sẽ là “hộ chiếu số” giúp hàng Việt đáp ứng tiêu chuẩn cao của các thị trường EU, Nhật, Mỹ.

Ba case study – Ba hành trình xuất khẩu truyền cảm hứng

Sức mạnh của thương mại số không chỉ nằm ở công nghệ, mà ở khả năng “dân chủ hóa” cơ hội xuất khẩu. Tại hội nghị, nhiều doanh nghiệp Việt được tôn vinh như những ví dụ điển hình cho hành trình chuyển mình từ nội địa ra quốc tế.

1. Nam Việt F&B – Khi AI mở cánh cửa toàn cầu

Tham gia Alibaba.com từ năm 2022, Nam Việt F&B (VINUT) – thương hiệu đồ uống Việt – đã ứng dụng Smart Marketing và công cụ phân tích dữ liệu để tối ưu hóa từ khóa, hình ảnh và chiến lược thị trường. Chỉ trong một năm, tỷ lệ inquiry tăng 28%, hiển thị tìm kiếm tăng 69%, sản phẩm xuất hiện tại 200+ quốc gia, doanh thu xuất khẩu chiếm phần lớn tổng doanh thu.

Điều đáng chú ý, Nam Việt không chỉ bán hàng, mà xây dựng “thương hiệu dữ liệu” – nơi từng sản phẩm, từng câu chuyện đều được mã hóa thành dữ liệu thương mại, giúp tối ưu hiển thị và lòng tin khách hàng.

2. V.KAUS – Từ xưởng nhỏ đến top 100 nhà xuất khẩu Việt trên Alibaba.com

Khởi đầu là doanh nghiệp gia vị và trái cây sấy nhỏ, V.KAUS đã tái cấu trúc toàn bộ mô hình kinh doanh sang “Online-first Export”: bao bì đạt chuẩn quốc tế, sản phẩm nhẹ, dễ vận chuyển. Sau hai năm lên sàn, doanh thu 2024 đạt 3,6 triệu USD, trong đó 70% đến từ thương mại điện tử xuyên biên giới. Năm 2025, doanh nghiệp đạt 4,9 triệu USD xuất khẩu, mở rộng sang 12 thị trường lớn như Mỹ, EU, Nhật và Nga.

Câu chuyện của V.KAUS minh chứng rằng, với chiến lược đúng đắn, doanh nghiệp nhỏ hoàn toàn có thể “nhảy cóc” lên sân chơi toàn cầu.

3. Zonone – Bản lĩnh thương hiệu Việt tại Amazon Mỹ

Zonone chọn chiến lược D2C (Direct-to-Consumer) với mô hình “thương hiệu nói bằng dữ liệu”. Bằng cách tối ưu quảng cáo, quản trị review và sử dụng logistics FBA, Zonone đã tăng trưởng thần tốc: từ mức 1.000 USD/tháng quý IV/2024 lên hơn 1 triệu USD doanh thu chỉ trong 9 tháng.
Thành công này mở ra hướng đi mới cho các doanh nghiệp Việt Nam muốn khai thác trực tiếp người tiêu dùng quốc tế mà không cần trung gian nhập khẩu.

Liên kết Nhà nước – Doanh nghiệp – Công nghệ: Chìa khóa phát triển bền vững

Tại phiên tọa đàm, đại diện Bộ Công Thương – Bộ Khoa học & Công nghệ – Alibaba.com – các hiệp hội ngành hàng thống nhất nhận định: để thương hiệu thực phẩm Việt “lên chuẩn toàn cầu”, cần liên kết đa tầng giữa chính sách – hạ tầng – doanh nghiệp.

Ở cấp vĩ mô, cần xây dựng Chiến lược quốc gia về xuất khẩu thực phẩm qua thương mại điện tử, gắn TMĐT với các chương trình kinh tế số, nông nghiệp số và logistics xanh. Đồng thời, hoàn thiện hạ tầng kho lạnh, đóng gói và fulfillment dành riêng cho hàng thực phẩm xuất khẩu online – yếu tố quyết định độ tươi, chất lượng và uy tín sản phẩm Việt.

Về phía doanh nghiệp, cần “song hành sản phẩm và hồ sơ số”: mỗi mặt hàng xuất khẩu online phải có bộ dữ liệu tiêu chuẩn, chứng nhận điện tử, câu chuyện thương hiệu và yếu tố bền vững. Ngoài ra, việc đào tạo nhân lực số cũng là trọng tâm: năm 2024, Vietrade đã tổ chức 79 khóa đào tạo online – offline, thu hút hơn 3.000 học viên doanh nghiệp và hợp tác xã, trang bị kỹ năng quản trị gian hàng, tối ưu từ khóa, xử lý RFQ, quảng cáo và logistics quốc tế.

Việt Nam – điểm đến mới của chuỗi giá trị thực phẩm số

Theo dữ liệu Statista và Alibaba Central, doanh thu ngành thực phẩm & đồ uống toàn cầu đạt 9,68 nghìn tỷ USD năm 2025 và sẽ cán mốc 12,36 nghìn tỷ USD năm 2029, tốc độ tăng trưởng bình quân 6,6%/năm. Trong bức tranh ấy, Việt Nam không chỉ là nhà cung ứng, mà đang dần trở thành “nhà sáng tạo thương hiệu thực phẩm châu Á”.

Các sản phẩm F&B Việt Nam đang mở rộng trong “blue ocean category” gồm kẹo, gia vị, hải sản, sữa và đồ ăn tiện lợi – những nhóm hàng có biên lợi nhuận cao, nhu cầu ổn định và ít cạnh tranh trực tiếp. Cùng với chiến lược quốc gia “Make in Vietnam – Go Global”, thương hiệu thực phẩm Việt được kỳ vọng sẽ sớm có chỗ đứng vững vàng trên bản đồ xuất khẩu số toàn cầu.

Từ xúc tiến thương mại số đến giá trị thương hiệu quốc gia

Khép lại hội nghị, ông Nguyễn Thành Dương – Phó Trưởng phòng Phát triển năng lực xúc tiến thương mại, Cục Xúc tiến thương mại, khẳng định: “Mỗi sản phẩm thực phẩm không chỉ là hàng hóa, mà là sứ giả văn hóa, đại diện cho giá trị Việt Nam trên bàn ăn thế giới. Để nâng tầm thương hiệu quốc gia, doanh nghiệp cần coi chuyển đổi số là hành trình dài hơi – nơi dữ liệu, công nghệ và câu chuyện thương hiệu cùng hòa làm một.”

Ông Nguyễn Thành Dương – Phó Trưởng phòng Phát triển năng lực xúc tiến thương mại, Cục Xúc tiến thương mại phát biểu

Sự kiện “Thương hiệu Thực phẩm Việt Nam 2025” không chỉ là một hội nghị, mà là tuyên ngôn cho kỷ nguyên mới của xuất khẩu Việt Nam – nơi công nghệ, thương hiệu và đổi mới sáng tạo trở thành động lực phát triển bền vững.

Trên hành trình đó, mỗi doanh nghiệp Việt – dù lớn hay nhỏ – đều có thể trở thành “anh hùng xuất khẩu số”, nếu biết nắm bắt cơ hội từ thương mại điện tử và kiên trì đầu tư cho chất lượng, dữ liệu và niềm tin.