(Doanh Nhân Thành Thị – Business.Cosmolife.vn) Nền kinh tế số đang tái định hình thị trường lao động khi các mô hình việc làm linh hoạt giúp phụ nữ vượt qua rào cản thời gian và trách nhiệm gia đình. Với mô hình việc làm linh hoạt, hàng triệu phụ nữ Đông Nam Á đang từng bước cải thiện vị thế kinh tế, nâng cao chất lượng sống và tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số – một chuyển dịch cho thấy sức mạnh của công nghệ trong việc thu hẹp khoảng cách giới.

UN Global Compact Network Singapore (UNGCNS) - Mạng lưới địa phương của Sáng kiến Hiệp ước Toàn cầu Liên Hợp Quốc cùng Kantar và Grab, siêu ứng dụng hàng đầu Đông Nam Á vừa công bố báo cáo nghiên cứu toàn diện trên quy mô Đông Nam Á: “Phụ nữ cầm lái: Thúc đẩy hội nhập kinh tế cho phụ nữ Đông Nam Á thông qua dịch vụ đặt xe và giao hàng”. Dựa trên khảo sát với sự tham gia của 42.000 người đến từ Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam, nghiên cứu phân tích động lực, rào cản cũng như những tác động mang tính chuyển đổi của mô hình việc làm trên nền tảng đối với phụ nữ trong khu vực.

Trong bối cảnh việc thúc đẩy trụ cột “Xã hội” của tiêu chuẩn ESG (bao gồm Môi trường - Xã hội - Quản trị) ngày càng cấp thiết, nghiên cứu trên cho thấy các mô hình việc làm mở rộng - đặc biệt là những mô hình dựa trên kinh tế số - đang đóng vai trò quan trọng trong việc thu hẹp khoảng cách giới, thúc đẩy sự tham gia của lực lượng lao động và hướng tới một nền kinh tế bền vững, bao trùm hơn tại Đông Nam Á.

Nghiên cứu xác định quy mô “Tổng thị trường tiềm năng” với hơn 40 triệu phụ nữ tại Đông Nam Á - được gọi là “nhóm tài xế tiềm năng” - sẵn sàng tham gia các cơ hội tạo ra thu nhập linh hoạt thông qua các nền tảng đặt xe và giao hàng. Các nền tảng số đang mở ra một con đường quan trọng giúp phụ nữ tiến tới độc lập tài chính bằng cách giải quyết “sự hạn hẹp về thời gian”, một tình trạng mang tính hệ thống xuất phát từ việc thiếu công bằng trong phân chia các công việc chăm sóc gia đình khi người phụ nữ phải đảm nhiệm hơn 72% tổng khối lượng công việc mà không được trả lương. Điều này cũng nhấn mạnh một ưu tiên lớn của khu vực: thúc đẩy phụ nữ tham gia lực lượng lao động không chỉ là vấn đề công bằng, mà còn là đòn bẩy chiến lược cho tăng trưởng kinh tế, năng suất và năng lực cạnh tranh dài hạn.

Ông David Fogarty, Tổng Giám đốc UN Global Compact Network Singapore, cho biết: “Để đạt được các mục tiêu trong Chương trình Nghị sự 2030, chúng ta cần có sự thay đổi mang tính căn bản trong cách thiết kế công việc và thúc đẩy sự tham gia vào nền kinh tế. Việc thu hẹp khoảng cách giới và mở rộng cơ hội tiếp cận các công việc linh hoạt, đảm bảo chất lượng là yếu tố then chốt để thực hiện các Mục tiêu Phát triển Bền vững cũng như trụ cột ‘Xã hội’ trong ESG. Các Mục tiêu Phát triển Bền vững hướng tới một nền kinh tế không chỉ đảm bảo bình đẳng giới mà còn đề cao giá trị và phẩm giá của người lao động. Nghiên cứu này cho thấy các nền tảng số, nếu được xây dựng một cách có trách nhiệm, có thể góp phần thu hẹp những khoảng cách giới tồn tại lâu dài trong lực lượng lao động, bằng cách mở ra các cơ hội thu nhập linh hoạt và an toàn cho phụ nữ. Tại UNGCNS, chúng tôi tin rằng việc thúc đẩy bình đẳng giới và đảm bảo cơ hội tiếp cận việc làm chất lượng, được trả công xứng đáng không chỉ là một yêu cầu về mặt xã hội mà còn mang ý nghĩa kinh tế, đồng thời đóng vai trò quan trọng đối với khả năng phục hồi và năng lực cạnh tranh dài hạn của khu vực.”

Bà Cheryl Goh, Giám đốc Tiếp thị, Phát triển bền vững, Khách hàng thân thiết và Hỗ trợ khách hàng, Tập đoàn Grab, chia sẻ: “Trên nền tảng Grab, các nữ đối tác tài xế nhìn chung có năng suất cao hơn nam giới, trong khi vẫn duy trì mức đánh giá tương đương. Đây là minh chứng rõ ràng cho khả năng tạo ra giá trị kinh tế đáng kể của họ, nếu được trao quyền chủ động về thời gian. Khi phụ nữ có thể linh hoạt lựa chọn thời điểm và cách thức làm việc, họ sẽ tạo ra những tác động tích cực trong toàn khu vực - từ việc có thêm nguồn lực tài chính để đầu tư cho giáo dục của con cái, đến sự tự tin để bắt đầu các hoạt động kinh doanh nhỏ của riêng mình. Đó cũng là lý do chúng tôi cam kết không ngừng mở rộng cơ hội cho phụ nữ trên nền tảng Grab, bằng cách liên tục tháo gỡ các rào cản gia nhập như thiếu linh hoạt hay vấn đề an toàn, đồng thời đảm bảo Grab luôn là nền tảng đáng tin cậy, an toàn và mang lại giá trị, giúp phụ nữ từng bước làm chủ tài chính và tìm kiếm những công việc ý nghĩa.”

Kết quả nghiên cứu cho thấy công việc trên nền tảng số đang đóng vai trò như một động lực quan trọng giúp thu hẹp khoảng cách giới trong khu vực. Bằng cách mang đến lựa chọn thay thế cho các mô hình việc làm truyền thống, những nền tảng như Grab giúp phụ nữ cải thiện vị thế kinh tế của bản thân, đồng thời vẫn cân bằng được các trách nhiệm hiện có. Thông qua công việc trên nền tảng Grab, phụ nữ không chỉ thay đổi cuộc sống của chính mình mà còn tạo ra những tác động tích cực đến những người xung quanh. UNGCNS, Kantar và Grab cũng nhấn mạnh rằng để nhân rộng các mô hình này, sự hợp tác đa ngành là yếu tố then chốt. Nghiên cứu chỉ ra cần có sự kết hợp giữa thực hành kinh doanh có trách nhiệm, đổi mới kỹ thuật số và sự phối hợp trên toàn hệ sinh thái nhằm thúc đẩy tăng trưởng toàn diện trong khu vực.

Những phát hiện nổi bật

Tại Việt Nam, khoảng cách giới về tỷ lệ tham gia lực lượng lao động được ghi nhận ở mức -8 điểm phần trăm, và công việc qua nền tảng số được xem là giải pháp thu hẹp hơn nữa khoảng cách này. Nghiên cứu cho thấy những rào cản hàng đầu đối với phụ nữ Việt thuộc “nhóm tài xế tiềm năng” là lo ngại về an toàn (71%) và việc không nhận được sự ủng hộ của gia đình (41%). Tuy nhiên, đối với những người đã lựa chọn trở thành nữ đối tác tài xế Grab, 89% trong số đó cho biết họ cảm thấy độc lập hơn về mặt tài chính. Những phụ nữ này cũng chia sẻ tính linh hoạt về thời gian (41%) và thu nhập để giúp đỡ cho gia đình (40%) là hai yếu tố chính thúc đẩy họ gia nhập nền tảng Grab. Đáng lưu ý, có 17% trong số này là những người mẹ đơn thân.

Thấu hiểu những rào cản mà phụ nữ tại Việt Nam đang gặp phải và những kỳ vọng của họ, trong thời gian qua, Grab đã đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ dành cho đối tác tài xế nữ. Grab đã triển khai tặng đồng phục, mũ bảo hiểm, gói bảo hiểm và tăng cường các khóa đào tạo chuyên biệt, các chương trình đảm bảo thu nhập cho nữ đối tác tài xế. Các hoạt động này nhằm đảm bảo sinh kế và giúp phụ nữ hoạt động một cách thuận lợi, an toàn hơn khi trở thành đối tác tài xế Grab. Bên cạnh đó, Grab cũng phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ tại một số địa phương để mở rộng và xây dựng cộng đồng đối tác tài xế nữ kết nối chặt chẽ, giúp phụ nữ ngày càng chủ động và tự tin hơn trong cuộc sống.

Tương lai việc làm: Tái định hình nền kinh tế Đông Nam Á

Nghiên cứu đưa ra kết luận rõ ràng: khoảng cách kinh tế giữa nam và nữ tại Đông Nam Á không phải do phụ nữ thiếu khát vọng, mà do thiếu sự điều tiết về cấu trúc phù hợp. Thúc đẩy bình đẳng giới tại nơi làm việc có thể đóng góp thêm tới 12 nghìn tỷ USD cho GDP toàn cầu. Hướng tới các Mục tiêu Phát triển Bền vững 2030, Tương lai việc làm trong khu vực cần được xây dựng dựa trên việc tạo điều kiện để phụ nữ có quyền chủ động về thời gian. Khi trao cho phụ nữ cơ hội “cầm lái”, chúng ta đang tạo ra hiệu ứng lan tỏa về năng lực tài chính vững vàng, qua đó thúc đẩy tăng trưởng toàn diện và góp phần hiện thực hóa trụ cột “Xã hội” trong ESG cho các thế hệ sau.